ක්ලියෝපැට්රා මෙතරම් වැඳගත් ඇයි..?

ක්ලියෝපැට්රා (Cleopatra) කිව්වම ඔයාට ඉස්සෙල්ලම මතක් වෙන්නේ මොකක්ද? හුඟක් අයට මතක් වෙන්නේ ඇගේ පුදුම හිතෙන ලස්සන ගැනනේ. හැබැයි ඇත්තටම ඇය ලෝක ඉතිහාසයේ මේ තරම් වැදගත් චරිතයක් වුණේ ඇගේ ලස්සන නිසාම විතරක් නෙවෙයි කියලා මම කිව්වොත් ඔයා විශ්වාස කරනවද? ඇත්තටම ඇය කියන්නේ තමන්ගේ බුද්ධියෙන් සහ දක්ෂකමෙන් ලෝකයම හොල්ලපු හරිම අපූරු ගැහැණියක්.

Strategies of Cleopatra.

ඔයා දන්නවද ක්ලියෝපැට්රා කියන්නේ භාෂා නවයක් විතර චතුර ලෙස කතා කරන්න පුළුවන් කෙනෙක් කියලා? ඒ කාලේ හිටපු පාලකයන් අතරින් තමන්ගේ රටේ සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ගේ භාෂාව ඉගෙන ගත්ත එකම ග්‍රීක පාලිකාව වුණෙත් ඇයම තමයි. මේක ඇය පාවිච්චි කරපු ලොකු උපක්‍රමයක්. මිනිස්සුන්ගේ හදවතට කතා කරන්න නම් ඔවුන්ගේ භාෂාව දැනගෙන ඉන්න එක කොච්චර වටිනවද කියලා ඇය හොඳටම දැනගෙන හිටියා.

ක්ලියෝපැට්රා තමන්ගේ රාජ්‍යය පාලනය කරපු විදිහ හරිම සුවිශේෂීයි. රාජ්‍ය පාලනය කියන කාරණය ගැන බලද්දී අපිට පේනවා ඇය එක පැත්තකින් ආර්ථිකය ශක්තිමත් කරන ගමන් අනිත් පැත්තෙන් විදේශ සබඳතා හරිම අපූරුවට කළමනාකරණය කරපු හැටි. ඊජිප්තුව කියන්නේ ඒ කාලේ ධාන්‍ය අතින් හරිම පොහොසත් රටක්. ඇය මේ සම්පත පාවිච්චි කළේ රෝමය වගේ රටවල් තමන්ගේ පාලනයට නතු කරගන්න නෙවෙයි, ඔවුන්ව තමන් මත යැපෙන තත්ත්වයට පත් කරගන්නයි.

දැන් ඔයා හිතනවා ඇති මේ දේවල් අදට කොහොමද වැදගත් වෙන්නේ කියලා. ඇත්තටම දේශපාලන බලය කියන්නේ මොකක්ද සහ ඒක කොහොමද පාවිච්චි කරන්නේ කියන එකට ක්ලියෝපැට්රා (Cleopatra) හොඳම උදාහරණයක්. දේශපාලන බලය කියන්නේ ඇය නිකන්ම බලහත්කාරයෙන් ලබාගත්ත දෙයක් නෙවෙයි. ඇය තමන්ගේ ජනතාවගේ ගෞරවය දිනාගෙන ඒ හරහා තමයි තමන්ගේ බලය තහවුරු කරගත්තේ.

ඇය තමන්ව හඳුන්වා දුන්නේ අයිසිස් දේවියගේ ප්‍රතිමූර්තියක් විදිහටයි. ඒකෙන් මිනිස්සුන්ගේ හිතේ ඇය කෙරෙහි තිබුණු භක්තිය තවත් වැඩි වුණා. ඒ විතරක් නෙවෙයි තමන්ගේ සහෝදරයන් එක්ක බල අරගල වලදී පවා ඇය කටයුතු කළේ හරිම උපක්‍රමශීලීවයි. තමන්ට විරුද්ධ වෙන අයව මර්ධනය කරනවට වඩා ඇය උත්සාහ කළේ තමන්ට හිතවත් බලවත් කණ්ඩායම් හදාගන්නයි.

ජුලියස් සීසර් සහ මාක් ඇන්තනි (Mark Antony) වගේ ලෝක ප්‍රකට චරිත ක්ලියෝපැට්රාට ආකර්ෂණය වුණේ ඇගේ රූපයට විතරක්ම නෙවෙයි. ඔවුන් ඇය තුළ දැක්කා හරිම තියුණු දේශපාලන මොළයක්. රෝමයේ බලවත්ම පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක්ව තමන්ගේ පැත්තට නම්‍යශීලී කරගන්න පුළුවන් වුණා කියන්නේ ඇත්තටම ඇය කොච්චර සාර්ථකද කියලා හිතාගන්න පුළුවන්නේ. ඇය ඔවුන් හරහා ඊජිප්තුවේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කරගන්න ගොඩක් මහන්සි වුණා.

Handling the Economy.

ඔයා දන්නවද ඊජිප්තුවේ ආර්ථිකය ඒ කාලේ ලෝකයේ ඉහළම තැනක තිබුණේ ඇය පනවපු බදු ප්‍රතිපත්ති සහ වෙළඳ ගිවිසුම් නිසයි. අපිට අමතක කරන්න බැරි දෙයක් තමයි ඇය රතු මුහුද හරහා ඉන්දියාව වගේ රටවල් එක්ක කරපු වෙළඳාම. මේ හරහා ඊජිප්තුවට විශාල ධනයක් ගලාගෙන ආවා. ඇය නිකන්ම මාලිගාවට වෙලා සැප විඳපු රැජිනක් නෙවෙයි, ඇය හැම විස්තරයක්ම සොයා බලපු දක්ෂ පාලිකාවක්.

ක්ලියෝපැට්රාගේ ජීවිතය දිහා බලද්දී අපිට පේන තවත් දෙයක් තමයි ඇය මොන තරම් ධෛර්යවන්තද කියන එක. ඒ කාලේ කාන්තාවකට පාලන බලය ගෙනියන එක ලේසි වැඩක් වුණේ නැහැ. හැබැයි ඇය තම බලය තහවුරු කළේ තමන්ගේ බුද්ධිය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව හරහායි. ඕනෑම අර්බුදකාරී වෙලාවක කලබල නොවී නිවැරදි තීරණය ගන්න ඇය පුදුම විදිහට දක්ෂ වුණා.

ක්ලියෝපැට්රා කියන්නේ තමන්ගේ රටට පණ වගේ ආදරය කරපු කෙනෙක්. රෝමය මුළු ලෝකයම යටත් කරගන්න හදද්දී ඊජිප්තුව විතරක් තමන්ගේ ස්වාධීනත්වය රැකගත්තේ ඇය පාවිච්චි කරපු ක්‍රමවත් උපායමාර්ග නිසයි. ඇය නිතරම උත්සාහ කළේ යුද්ධ කරලා මිනිස්සු මරනවට වඩා සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ප්‍රශ්න විසඳගන්නයි. ඒක ඇත්තටම හරිම ශිෂ්ටසම්පන්න පාලකයෙක්ගේ ලක්ෂණයක්.

ඔයාට හිතෙන්න පුළුවන් අවසානයේ ඇයට ඇගේ රාජ්‍යය අහිමි වුණා නේද කියලා. ඔව්, ඒක ඇත්ත. හැබැයි ඇය ක්‍රි:පූ: 69 දි ඉපදිලා ක්‍රි:පූ: 30 දි මිය යන මොහොත වෙනකම්ම තමන්ගේ ගෞරවය සහ බලවත් බව මෙන්ම පෞරුෂය ආරක්ෂා කරගත්තා. ඇය පරාජය පිළිඅරගෙන රෝමයට වහලියක් විදිහට යනවට වඩා මරණය තෝරාගත්තා. ඒකෙන් පේන්නේ ඇය මොන තරම් අභිමානයක් තිබුණු පාලිකාවක්ද කියන එකයි. ඇය මිය ගියත් ඇගේ නම අදටත් ලෝකයේ නොමැකී තියෙන්නේ ඒ නිසයි.

ක්ලියෝපැට්රා (Cleopatra) ගැන කතා කරද්දී ඇය සහ මාක් ඇන්තනි අතර තිබුණු සම්බන්ධයත් හරිම වැදගත්. ඒක නිකන්ම ප්‍රේම කතාවක් විතරක් නෙවෙයි, ඒක ලොකු දේශපාලන සන්ධානයක්. ඒ හරහා ඇය බලාපොරොත්තු වුණේ ඊජිප්තුව ලෝකයේ ප්‍රබලම රාජ්‍යයක් කරන්නයි. ඇත්තටම ඇය හරිම දූරදර්ශී විදිහට තමයි තමන්ගේ හැම තීරණයක්ම ගත්තේ.

How She Balanced the State.

රාජ්‍ය පාලනය කියන එකේදී තවත් වැදගත් දෙයක් තමයි ඇය නීතිය සහ සාධාරණත්වය ඉටු කරපු විදිහ. ඊජිප්තුවේ ගොවීන් සහ සාමාන්‍ය මිනිස්සු ඇයට ගොඩක් ආදරය කළා. මොකද ඇය ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්න වලට ඇහුම්කන් දුන්නා. සාගතයක් ඇති වුණ වෙලාවලදී පවා රාජ්‍ය ගබඩා ඇරලා මිනිස්සුන්ට කෑම දෙන්න ඇය කටයුතු කළා. නායකයෙක් වුණාම තමන්ගේ මිනිස්සු ගැන බලන්න ඕනේ කොහොමද කියලා ඇය ක්‍රියාවෙන්ම පෙන්නුවා.

ක්ලියෝපැට්රා කියන්නේ ඉතිහාසයේ ලියවුණු තවත් එක් නමක් විතරක් නෙවෙයි. ඇය කියන්නේ ඕනෑම අභියෝගයකට මුහුණ දෙන්න පුළුවන් ශක්තිමත් පෞරුෂයකට. අද කාලේ වුණත් අපිට අපේ වෘත්තීය ජීවිතයේදී හෝ පෞද්ගලික ජීවිතයේදී ඇගේ චරිතය තුලින් ගන්න පුළුවන් දේවල් ගොඩක් තියෙනවා. ප්‍රශ්නයක් ආවම ඒක දිහා වෙනස්ම විදිහකට බලලා විසඳුම් හොයන්න ඇය අපිට උගන්වනවා.

Political Power of Cleopatra.

ඇගේ මරණයෙන් පස්සේ ඊජිප්තුව රෝමයේ කොටසක් වුණත්, ක්ලියෝපැට්රා කියන නම රෝමවරුන්ට පවා අමතක කරන්න බැරි වුණා. ඔවුන් ඇයට බය වුණා වගේම ඇගේ දක්ෂතාවයට ගරු කළා. ඇය ගැන ලියවුණු පොත්, නිර්මාණය වුණු චිත්‍රපට මේ හැමදෙයකින්ම කියවෙන්නේ ඇගේ ඒ අසමසම පෞරුෂය ගැනයි.

ඇත්තටම ක්ලියෝපැට්රා (Cleopatra) කියන්නේ කවුද කියලා ඇහුවොත් මට කියන්න තියෙන්නේ ඇය තමන්ගේ කාලයට වඩා ගොඩක් ඉදිරියෙන් හිටපු ගැහැණියක් කියලා. ඇය සතුව තිබුණු හැකියාව සහ ඇය රාජ්‍ය පාලනය කරපු විදිහ අදටත් දේශපාලන විද්‍යාව හදාරන අයට ලොකු පාඩමක්. ලස්සනට වඩා බුද්ධිය බලවත් කියලා ඇය මුළු ලෝකයටම ඔප්පු කරලා පෙන්නුවා.

වඩාත් වැඳගත් ආරංචිය තමයි 2009 දී සාහි හවාස් කියන පුරා විද්ද්‍යාඥ්ඥයා ක්ලියෝපැට්‍රාගෙ සොහොන යැයි විශ්වාස කරන ස්ථානය ගැන ගවේෂණ ඇරඹීම. ඒ සොහොන ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා නගරයට කි.මී. 50 පමණ දුරින් තමයි පිහිටලා තියෙන්නෙ කියලා වාර්ථා වෙන්නේ. කෙසේ වෙතත් ඇයගේ සොහොන සොයාගතහොත්  එය අතිශය විශ්මය ජනක සොයාගැනීමක් වනවාට සැකනැහැ.

The location of Queen Cleopatra’s tomb is often as one of the “greatest unsolved mysteries” in Egyptian archaeology.

Dr. Zahi Hawass and archaeologist Kathleen Martinez have spent over a decade conducting extensive research on this. The specific site you mentioned, located about 50 km west of Alexandria, is the Taposiris Magna temple complex.

There are several reasons why this exploration is so significant:

1. The Debate Over the Location

Traditional theories suggested that Cleopatra was buried in a tomb she built for herself within the royal quarter of Alexandria. However, much of that ancient city is now submerged underwater. Hawass and Martinez argue that she and her lover, Mark Antony, may have been buried secretly at Taposiris Magna, a temple dedicated to the gods Osiris and Isis, to align themselves with divine royalty.

2. Evidence Discovered So Far

During excavations at this site, researchers have found coins bearing Cleopatra’s image, statues of the queen, and several mummies of high-ranking officials. These findings suggest that the temple was a place of high status during her reign.

3. The Impact of the Discovery

As you noted, if her tomb is ever found, it would undoubtedly be the greatest archaeological discovery of the century, rivaling the 1922 discovery of Tutankhamun’s tomb. It would reveal countless secrets about the end of the Ptolemaic dynasty and the beginning of Roman rule in Egypt.

In late 2022, a massive 1,300-meter-long tunnel was discovered beneath the temple, which archaeologists have described as a “geometric miracle.” Many believe this tunnel could finally lead to the hidden burial chambers.

Would you like me to find more details about these recent tunnel discoveries or the artifacts found at the site?

ඔයා මොකද හිතන්නේ? ක්ලියෝපැට්රා ඇත්තටම දක්ෂ පාලිකාවක්ද නැත්නම් වාසනාව නිසා බලයට ආපු කෙනෙක්ද? ඇගේ ජීවිතය ගැන මේ වගේ තොරතුරු දැනගත්තම ඇය ගැන ඔයාගේ හිතේ තිබුණු පින්තූරය වෙනස් වුණාද? ඉතිහාසය කියන්නේ නිකන්ම අතීතය නෙවෙයි, ඒක අපිට අනාගතය ගැන කියා දෙන හොඳම ගුරුවරයා. ඉතින් ක්ලියෝපැට්රාගෙන් අපිට ඉගෙන ගන්න තියෙන වටිනාම පාඩම මොකක් කියලාද ඔයාට හිතෙන්නේ?

Tilak Samarajeewa.