අන්තෝනියෝ ග්රාම්ස්චි සහ ෆැසිස්ට් වාදයේ ඉදිරිගමන: 1922 “රෝමයේ ගමන” පිළිබඳ සෝවියට් පුවත්පතක් වූ ප්රව්ඩා හි පලවු ලිපිය ගැන නැවත ලිවීම.
බෙනිටෝ මුසෝලිනීගේ මුලිකත්වයෙන් සමන්විත ඉතාලි ෆැසිස්ට්වාදීන් 1922 ඔක්තෝබර් මාසයේදී බලය ලබා ගැනීම පිණිස කුමන්ත්රණයක් දියත් කළ විට, අන්තෝනියෝ ග්රාම්ස්චි සිටියේ සෝවියට් රුසියාවේ විප්ලවිය අගනුවර වන මොස්කව් වලය. එම සිදුවීම්වලට ප්රතිචාර දක්වමින් ඔහු ලියූ පළමු ලිපිය රුසියානු භාෂාවෙන් පළ විය. එය සියවසකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ අමතකව තිබුණි. අපි එය ප්රථම වරට තේරුම් ගැනීමට උත්සහ දරමු.
ඉතාලි මාක්ස්වාදියෙකු වූ අන්තෝනියෝ ග්රාම්ස්චි, රුසියානු විප්ලවයේ පස්වන සංවත්සරය සැමරීම සඳහා පෙට්රොග්රෑඩ්හි සිටියේය. ඉතාලි ෆැසිස්ට්වාදයේ නැගීම පිළිබඳව ඔහු ප්රථම වරට අදහස් දැක්වූයේ සෝවියට් රුසියාවෙහිදිය. 1922 නොවැම්බර් 7 වන දින, බොල්ෂෙවිකයන් රුසියානු විප්ලවයේ පස්වන සංවත්සරය සැමරූ අතර පෙට්රොග්රෑඩ් උත්සවශ්රීයෙන් පිරී තිබුණි. එම මාසයේදීම කොමියුනිස්ට් ජාත්යන්තරය සිය සිව්වන සම්මේලනය සෝවියට් ජනරජයේ පැවැත්වූ බැවින් ඇන්ටෝනියෝ ග්රාම්ස්චි ද එම සැමරුම් සඳහා සහභාගී වූ විදේශීය විප්ලවවාදීන් අතරින් කෙනෙකි. කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ ඉතාලි මව්බිමේ වුණු සිදුවීම් නිසා උත්සවශ්රීයෙන් පැවති වාතාවරණය ඔහු ඇතුළු පිරිස කනගාටුවට පත් කළේය.
ප්රව්දා පුවත්පත සඳහා.
පසුගිය සතියේදී, ෆැසිස්ට්වාදී කළු කමිසකරුවන් රෝමය වෙත පා පාගමනක් ගිය අතර, III වන වික්ටර් එමානුවෙල් රජු ඔක්තෝබර් 31 වන දින බෙනිටෝ මුසෝලිනීව අගමැති ලෙස තෝරා පත් කර ගත්තේය. ග්රාම්ස්චි සහ ඔහුගේ පිරිස ඉතාලියේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (PCI) මෙම සිදුවීම ව්යසනකාරී පරාජයක් ලෙස සැලකූහ. 1926 දී අත්අඩංගුවට ගත් ග්රාම්ස්චි සිය ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය ගත කළේ ෆැසිස්ට් සිරගෙදර ය. ඔහු සිර මැදිරියේ සිට ලියූ සිර මැදිරි සටහන් ඔහුගේ පක්ෂයේ පරාජය පිළිබඳව වඩාත් ප්රසිද්ධ විවේචනයක් සැපයීය.
ග්රාම්ස්චිගේ කෘති හොඳින් හැඳිනගෙන තිබුණද, ෆැසිස්ට්වාදය(fascism) නැගීමට ඔහු දැක්වූ ප්රතිචාරය පිළිබඳව තවමත් අප වැඩිදුරටත් ඉගෙන ගනිමින් සිටිමු. මෙම මාසයේදී, (Critica Marxista )විසින් අලුතින් සොයාගත් ලිපියක් ප්රකාශයට පත් කරන ලද අතර, එය සාඩීනියානු කොමියුනිස්ට්වාදියා විසින් ෆැසිස්ට්වාදීන් බලය අල්ලා ගැනීමෙන් පසු දිනවලදී ප්රව්ඩා පුවත්පත සඳහා ලියා තිබුණි. 1922 නොවැම්බර් 7 වන දින ලිපියේ පාඨය ඉතිහාසඥවරියක සහ මොස්කව් ග්රාම්ස්චි අධ්යයන සංගමයේ නිර්මාතෘ නටාලියා ටෙරෙකෝවා විසින් ඉතාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර, ජාත්යන්තර ග්රාම්ස්චි සංගමයේ ඉතාලියා හි සභාපති ගුයිඩෝ ලිගුරි විසින් එය ජාත්යන්තර ප්රජාවට හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙහිදී, ග්රාම්ස්චිගේ ලිපිය ඉංග්රීසියෙන් ප්රතිනිෂ්පාදනය කර ඇති අතර, ඉන් පසුව ටෙරෙකෝවා සහ ලිගුරි විසින් එහි ප්රකාශන තත්ත්වය පිළිබඳව විවරණයක් සපයයි.
ප්රව්ඩා පුවත්පතෙන් උපුටා ගත් ලිපිය, 1922 නොවැම්බර් 7. අපි දැන් එම ලිපිය තේරුම් ගැනීම වෙත යමු.
ෆැසිස්ට්වාදීන් බලය අල්ලා ගැනීමෙන් ඉතාලි කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ක්රියාකාරකම් සම්පූර්ණයෙන්ම රහසිගත ව්යාපාරයක් දක්වා සීමා විය. ඉතාලියේ නව ඉතිහාසයක් ආරම්භ වෙමින් පවතී. එහිදී දේශපාලන බලය ධනේශ්වර ධනපතියන්ගේ අතින් මධ්යම හා විශාල ඉඩම් හිමි පන්තිය අතට මාරුවෙමින් පවතින අතර, නාගරික සුළු ධනේශ්වරයේ කොටසකගේ දෘෂ්ටිවාදාත්මක මගපෙන්වීමද ඔවුන්ට ලැබි තිබේ. ඉතාලි ප්රතිසංස්කරණය සඳහා වූ යුද්ධ වලින් පසුව ඒකීය රටක් පිහිටුවීමෙන් පසු සැඟවී තිබූ ඉතාලි සමාජයේ ප්රතිවිරෝධතා, සමාජවාදී පක්ෂයට කම්කරු පන්තිය බලයට ගෙන ඒමට නොහැකි වූ පසුගිය වසර දෙක තුළ පැහැදිලිවම ප්රකාශ විය. මෙහිදී සරලව පෙන්වා දිය හැක්කේ ෆැසිස්ට්වාදින් බලයට පැමිණීමත් සමඟ ඉතාලි කොමියුනිස්ට් පක්ෂය භූගත ව්යාපාරයකට සීමා විය. බලය ධනේශ්වරයේ සිට ඉඩම් හිමි පන්තියට මාරු වූ අතර, නාගරික සුළු ධනේශ්වරය ෆැසිස්ට්වාදය(fascism) සඳහා දෘෂ්ටිවාදී සහය ලබා දුන්නේය. ඉතාලි ප්රතිසංස්කරණයෙන් පසු ඒකීය රාජ්යයක් බිහි වුවත්, සමාජවාදීන්ට කම්කරු පන්තිය බලයට ගෙන ඒමට නොහැකි වූයේ පන්ති ගැටුම්, දේශපාලන බෙදීම්, සහ ෆැසිස්ට්වාදීන් ගේ මර්දනය හේතුවෙනි. මෙම තත්ත්වය ඉතාලියේ 1920 ගණන්වල සමාජ-දේශපාලන ගැටුම්වල සංකීර්ණතාව පෙන්වා දෙයි.
ෆැසිස්ට්වාදය(fascism) යටතේ, ඉඩම් හිමි පන්තිය විසින් (කෘෂිකාර්මික ඉඩම් හිමියන්) ධනේශ්වරය (කාර්මික හා මූල්යමය ධනපතියන්) සහ කම්කරු පන්තිය යන දෙකම පරාජය කරමින් බලයේ ආධිපත්යය ලබා ගත්තේය. මෙය සිදුවූයේ ෆැසිස්ට්වාදය ඉඩම් හිමියන්ගේ අවශ්යතාවලට (කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වය) සහය දීම හරහා ය. ධනේශ්වරය මූල්යමය හා කාර්මික අර්බුදයකින් දුර්වල වී තිබුණු අතර, කම්කරු පන්තියේ ව්යාපාර (විශේෂයෙන් 1919-1920 Biennio Rosso) ෆැසිස්ට් මර්දනය හමුවේ අසාර්ථක විය.ෆැසිස්ට්වාදය, බෙනිටෝ මුසෝලිනීගේ නායකත්වය යටතේ, ඉඩම් හිමියන්ගේ ඒකාධිපති ආධිපත්යය සහ ධනවාදී ආර්ථිකයේ යම් යම් අංශ ඒකාබද්ධ කළේය. මුසෝලිනීගේ “වගකීම් විරහිත ප්රචණ්ඩත්වය” යනු ෆැසිස්ට්වාදයේ මිලිටරිමය, මර්දනකාරී ස්වභාවයට යොමු වන අතර, එය ධනේශ්වරයට පවා පිළිගැනීමට අපහසු විය.
පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඉතාලියේ ආර්ථික අර්බුදය (උද්ධමනය, විරැකියාව, කාර්මික අස්ථාවරත්වය) ධනේශ්වරය දුර්වල කළේය. මෙම තත්ත්වය යටතේ, ඔවුන්ට ෆැසිස්ට්වාදයේ ඒකාධිපති, ප්රචණ්ඩකාරී පාලනය පිළිගැනීම අපහසු විය. “දරුණු අරගලයක කාල පරිච්ඡේදය” යනු ධනේශ්වරය, ඉඩම් හිමියන්, සහ කම්කරු පන්තිය අතර ගැටුම් තීව්ර වීමේ හැකියාවයි. ෆැසිස්ට්වාදයේ ඒකාධිපති ස්වභාවය ධනේශ්වරය තුළද අප්රසාදය ඇති කළ හැකි බව මෙයින් හැඟවේ. ෆැසිස්ට්වාදයේ මර්දනය යටතේ කම්කරු පන්තිය බලය ලබා ගැනීමට අසමත් වුවත්, මින් හැඟවෙන්නේ ඔවුන්ගේ අනාගතය “නිශේදනාත්මක නොවන” බවයි. මෙය යෝජනා කරන්නේ ෆැසිස්ට්වාදයේ අභ්යන්තර දුර්වලතා (ඉඩම් හිමියන් සහ ධනේශ්වරය අතර ගැටුම්, ආර්ථික අස්ථාවරත්වය) කම්කරු පන්තියට නැවත බලය ලබා ගැනීමට අවස්ථාවක් ලබා දිය හැකි බවයි.1921 ලිවෝර්නෝ සම්මේලනයේදී ඉතාලි සමාජවාදී පක්ෂය (PSI) බෙදී වෙන්වී ඉතාලි කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (PCI) බිහි විය.
PSI හි පරිහානිය.
මෙම බෙදීමෙන් පසු, PCI හි සාමාජිකත්වය 42,000 සිට 35,000 දක්වා (1922 ෆැසිස්ට් බලයට පැමිණීමේදී) තරමක් අඩු වුවත්, තරුණ කොමියුනිස්ට්වාදීන් 20,000ක් පමණ එහි ඇතුළත් වීමෙන් එහි බලයේ යම් ස්ථාවරත්වයක් පෙන්නුම් කළේය. එහෙත්, ෆැසිස්ට්වාදයේ මර්දනය හමුවේ, රටින් තුනෙන් එකක පමණ ප්රදේශවල PCI නීති විරෝධී තත්ත්වයකට පත් විය.PSI හි සාමාජිකත්වය 150,000 සිට 32,000 දක්වා විශාල ලෙස පහත වැටුණු බව සඳහන් වේ. මෙය ඔවුන්ගේ සංවිධානාත්මක දුර්වලතාව සහ ෆැසිස්ට්වාදයට එරෙහිව සටන් කිරීමට ඇති අපහසුතාව පෙන්වයි.
ඉතාලි කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුන්වන ජාත්යන්තරය (Comintern) සමඟ බැඳීමට තීරණය කළත්, ඔවුන් ෆැසිස්ට්වාදය යටතේ නීති විරෝධී තත්ත්වයකට සූදානම්ව සිටියේ නැත. මෙය ඔවුන්ගේ භූගත ව්යාපාරයේ සංවිධානාත්මක වීමේ සහ උපායමාර්ගික සැලසුම්වල අඩුපාඩු පෙන්වයි. ෆැසිස්ට්වාදයේ මර්දනකාරී පියවර (තහනම්, අත්අඩංගුවට ගැනීම්, ප්රචණ්ඩත්වය) නිසා PCI සහ PSI යන දෙකම බරපතල අභියෝගවලට මුහුණ දුන්නේය. එහෙත්, PCI හි තරුණ සාමාජිකයින්ගේ උනන්දු සහභාගීත්වය ඔවුන්ගේ අනාගතයට යම් බලාපොරොත්තුවක් ලබා දුන්නේය.
මෙම නව අවධියේදී, කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ මධ්යම කාරක සභාවට (ජාත්යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්යාපාරයේ අත්දැකීම් සැලකිල්ලට ගනිමින් එය බොහෝ විට සිදු කරනු ඇත) ඉතාලි සමාජයේ යථාර්ථයට අනුකූල වන උපක්රමයක් වර්ධනය කිරීමට සහ ෆැසිස්ට් කුමන්ත්රණයෙන් නිර්මාණය වූ ප්රතිවිරෝධතා විවෘත කිරීමට හැකි වුවහොත්, කම්කරු පන්තිය ඉක්මනින්ම, 1920 සැප්තැම්බර් මාසයේදී කර්මාන්තශාලා අත්පත් කර ගැනීමේ ව්යාපාරය අසාර්ථක වීමෙන් පසුව අහිමි වූ සිය ඓතිහාසික තත්ත්වය නැවත ලබා ගත හැක.
බෝර්ඩිගාගේ භූමිකාව.
1922 නොවැම්බර් මාසයේදී ග්රාම්ස්චි සිටියේ සෝවියට් රුසියාවේය. ඔහු ජුනි මස මුලදී ඇමඩියෝ බෝර්ඩිගා සහ ඇන්ටෝනියෝ ග්රාසියඩෙයි සමඟ කොමියුනිස්ට් ජාත්යන්තරයේ දෙවන පුළුල් විධායක මණ්ඩලයට සහභාගී වීමට පැමිණ තිබුණි. කොමින්ටර්න් හි විධායකයේ සහ ප්රෙසිඩියම් හි PCI නියෝජිතයා ලෙස ඔහු මොස්කව්හි රැඳී සිටියේය. එකල කොමියුනිස්ට්වාදීන් දුටුවේ මෙය “ජාතික අංශ” වලින් සමන්විත සැබෑ කම්කරු ලෝක පක්ෂයක් ලෙසිනි.
බෝර්ඩිගා ඉතාලි කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (PCI) ආරම්භක නායකයෙකි. ඔහු 1921දී ලිවෝර්නෝ සම්මේලනයේදී PCI බිහිකිරීමට මූලික විය. ඔහු දැඩි වාමාංශික, මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී ස්ථාවරයක් ගත්තේය. ග්රාම්ස්චි PCI හි තවත් ප්රධාන නායකයෙකි. ඔහු බෝර්ඩිගාට වඩා ප්රායෝගික සහ උපායමාර්ගික ස්ථාවරයක් ගත්තේය, විශේෂයෙන් ෆැසිස්ට්වාදයට එරෙහිව පුළුල් සන්ධාන ගොඩනැගීමේ අවශ්යතාව ගැන ඔහු මතු කලේය.තුන්වන ජාත්යන්තරය (Comintern) යනු සෝවියට් සංගමයේ මූලිකත්වයෙන් 1919දී පිහිටුවන ලද ජාත්යන්තර කොමියුනිස්ට් සංවිධානයකි. එහි ඉලක්කය වූයේ ලොව පුරා කොමියුනිස්ට් ව්යාපාරවලට මඟ පෙන්වීමයි.1921දී කොමින්ටර්න් තෙවන සම්මේලනයේදී තීරණය වූ “එක්සත් පෙරමුණ” ප්රතිපත්තිය, කොමියුනිස්ට්වරුන්ට සමාජවාදීන්, වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ, සහ කම්කරු ව්යාපාර ඇතුළු පුළුල් බලවේග සමඟ එක්ව ෆැසිස්ට්වාදයට හා ධනවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීමට උනන්දු කළේය. මෙය බෝර්ඩිගාගේ දැඩි, පිරිසිදු මාක්ස්වාදී ස්ථාවරයට එරෙහි විය.
එක්සත් පෙරමුණූ ප්රතිපත්තිය.
බෝර්ඩිගා “එක්සත් පෙරමුණ” ප්රතිපත්තියට විරුද්ධ විය. ඔහු විශ්වාස කළේ කොමියුනිස්ට්වරුන් වෙනත් පක්ෂ සමඟ සම්මුතිවාදී සන්ධාන ගොඩනැගීම වෙනුවට, තමන්ගේම මූලධර්මවාදී ස්ථාවරය පවත්වා ගත යුතු බවයි. ඔහු මෙම ස්ථාවරය කොමින්ටර්න් හමුවේ ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කළේය.
බෝර්ඩිගා, ඉතාලියට ආපසු යාමට පෙර, ග්රාම්ස්චිට මෙම “අකෘතඥ” කාර්යය පැවරුවේ, එනම් කොමින්ටර්න් හමුවේ PCI හි ස්වාධීන, මූලධර්මවාදී ස්ථාවරය (එක්සත් පෙරමුණට විරුද්ධව) ආරක්ෂා කිරීමට ඒත්තු ගැන්වීමයි. මෙය අකෘතඥ ලෙස සැලකුණේ, එය ග්රාම්ස්චිට දුෂ්කර හා අප්රසන්න කාර්යයක් වූ බැවිනි, විශේෂයෙන් ඔහු “එක්සත් පෙරමුණ” ප්රතිපත්තියට යම් තරමකට හිතකර වූ බැවින්.
ග්රාම්ස්චිට මෙම කාර්යය දුෂ්කර වූයේ බෝර්ඩිගාගේ දැඩි ස්ථාවරය කොමින්ටර්න් හමුවේ ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කිරීම ඔහුගේම උපායමාර්ගික දැක්මට (පුළුල් සන්ධාන හරහා ෆැසිස්ට්වාදයට එරෙහිව සටන් කිරීම) එරෙහි වූ බැවිනි. එසේම, ෆැසිස්ට්වාදයේ බලය යටතේ PCI රහසිගත තත්ත්වයකට පත්ව තිබූ අතර, මෙම බෙදීම් ඔවුන්ගේ ව්යාපාරය දුර්වල කළේය.කොමින්ටර්න්, ලෙනින්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ, එක්සත් පෙරමුණට පක්ෂව සිටි අතර, බෝර්ඩිගාගේ ස්ථාවරය ඔවුන්ට පිළිගත නොහැකි විය. මෙය ග්රාම්ස්චිට බෝර්ඩිගාගේ ස්ථාවරය ඉදිරිපත් කිරීමේදී බලවත් පීඩනයක් ඇති කළේය.
1922 ජුනි මාසයේ සිට, ග්රාම්ස්චි කොමින්ටර්න් සහ රුසියානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විවිධ කටයුතුවලට මොස්කව් සහ අනෙකුත් නගරවලදී සම්බන්ධ විය. ඔහුගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය ඉක්මනින්ම නරක අතට හැරුණු අතර, ඔහු මොස්කව් අසල සෙරෙබ්රානි බෝර් (රිදී වනාන්තරය) සනීපාරක්ෂකාගාරයේ ප්රථම විවේක කාලය ගත කළේ ක්ලාරා සෙට්කින් සමඟ එකම කුටියේය. නමුත් ඔහු සිය දේශපාලන කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කළේ නැත.
රාවේරාගේ පැමිණීම.
ඔක්තෝබර් මැද භාගයේදී, සිව්වන සම්මේලනය ළඟා වෙත්ම ග්රාම්ස්චි නැවත දේශපාලන කටයුතු වලට ගියේය. ඔක්තෝබර් 25 වන දින ඔහුට දැනටමත් අසනීපයෙන් සිටි ලෙනින් හමුවිය. රැස්වීම පැය දෙකක් පැවතුනි. කැමිලා රාවේරා 1972 දෙසැම්බර් මාසයේදී ජුලියානෝ ග්රාම්ස්චිට ලියූ ලිපියක ඒ ගැන දීර්ඝ වශයෙන් සාකච්ඡා කළ අතර, එය ප්රකාශයට පත් කරනු ලැබුවේ ජුලියානෝගේ පුත් ඇන්ටෝනියෝ විසින් ලියන ලද පොතකිනි.
1910 ගණන්වල (සිට් වසරවල යනුවෙන් සඳහන්) ටියුරින්හිදී ඇන්ටෝනියෝ ග්රාම්ස්චි (Antonio Gramsci)ගේ සමීප මිතුරියක් වූ රාවේරා, PCI හි (Partito Comunista d’Italia) ප්රමුඛ කාන්තා නායිකාවකි. ඇය සමාජවාදී ව්යාපාරවලින් ආරම්භ කර, 1921දී PCI බිහිවීමේදී එහි ක්රියාකාරිණියක් බවට පත් විය. ග්රාම්ස්චිගේ සඟරාව වන “ඕර්ඩිනේ නවෝ” හරහා ඇගේ පැරණි මිතුරන් සමඟ (ග්රාම්ස්චි ඇතුළු) හුවමාරුවල ඇතුළත් වූ ලිපි හරහා ඇය, කම්කරු පන්තියේ අධ්යාපනය සහ සංවිධානය මඟින් සමාජවාදය ව්යාප්ත කිරීමට මෙහෙයුම් සකස් කළාය.
කොමින්ටර්න් සම්මේලනය.
1922 නොවැම්බර් මාසයේදී කොමින්ටර්න් (Comintern) සිව්වන සම්මේලනයේ නියෝජිතවරියක් ලෙස මොස්කව් වෙත පැමිණි රාවේරා, කොමියුනිස්ට් කාන්තා රැස්වීම (Communist Women’s Conference) සඳහා කලින් පැමිණ සිටියාය. මෙම සම්මේලනයේදී PCI හි “එක්සත් පෙරමුණ” (United Front) ප්රතිපත්තිය සම්බන්ධ ගැටුම් (බෝර්ඩිගාගේ විරෝධය ඇතුළු) සාකච්ඡා විය. මොස්කව්හිදී රාවේරා ව්ලැඩිමිර් ලෙනින් (Vladimir Lenin) සමඟ පෞද්ගලික හමුවීමකදී ඉතාලියේ දකුණේ ප්රශ්න, සමාජවාදී පක්ෂයේ බෙදීම්, සහ ෆැසිස්ට්වාදයේ තර්ජනය වැනි සියුම් (සංකීර්ණ) කාරණා සාකච්ඡා කළාය. මෙම හමුවීම ලෙනින්ගේ අවසාන කාලයේ (ඔහුගේ සෞඛ්යය දුර්වල වෙමින් තිබූ) සිදුවූ බැවින් ඉතා වැදගත් විය. රාවේරා මෙම ලෙනින් හමුවීම ඇතුළු කාරණා ග්රාම්ස්චි සමඟ (ඔහුද මොස්කව්හි සිටියේ) සාකච්ඡා කළාය. මෙය PCI හි උපායමාර්ගික තීරණ ගැනීමට උපකාරී විය.
1970 ගණන්වල මුල් භාගයේදී ලියූ ඇගේ “Di mia vita” (මගේ ජීවිතය) නම් ස්වයං චරිතාපදානයේදී, රාවේරා මොස්කව්හි ගත කළ කාලය, ඕර්ඩිනේ නවෝ සගරාවේ මිතුරන් සමඟ හුවමාරු වුණු ලිපි, සහ වෙනත් බොහෝ විස්තර දීර්ඝව සඳහන් කළත්, ලෙනින් සමඟ හමුවීම ගැන සඳහන් කළේ නැත. මෙය ඇගේ ආරක්ෂාව (ෆැසිස්ට්වාදය යටතේ තිබූ තර්ජනයන් හේතුවෙන්), දේශපාලන සංවේදීතාව, හෝ පසුකාලීන සංශෝධනයන් (ස්ටාලින්) හේතුවෙන් සිදුවූවා විය. හැකිය.රාවේරාගෙන් දින කිහිපයකට පසු, ඇමඩියෝ බෝර්ඩිගා (Amadeo Bordiga) මොස්කව් වෙත පැමිණියේ PCI හි නායකයෙකු ලෙස. ඔහුද ලෙනින් හමුවූ අතර, “එක්සත් පෙරමුණ” ප්රතිපත්තියට විරුද්ධ තම මූලධර්මවාදී ස්ථාවරය ඉදිරිපත් කළේය. බෝර්ඩිගා රාවේරාව තමා සමඟ එනවාට කැමති වූ බව සඳහන් වේ. මෙය ඔවුන්ගේ PCI හි අභ්යන්තර සම්බන්ධතාවයන් (බෝර්ඩිගාගේ දැඩි වාමාංශික ස්ථාවරය රාවේරාගේ ප්රායෝගිකත්වය සමඟ) පෙන්වයි. එහෙත්, ඇය ඒ සඳහා එක්ව නොගියේ PCI හි බෙදීම්වලට හෝ තම භූමිකාවට අනුව විය හැකිය.
ලෙනින් – ග්රාම්ස්චි හමුවීම පිළිබඳව 1922 දී හෝ, 1923-24 කාලයේ ග්රාම්ස්චි සහ නව PCI නායකත්ව කණ්ඩායම පිහිටුවමින් සිටි අනෙකුත් (ප්රධාන වශයෙන් හිටපු Ordine Nuovo) සාමාජිකයින් අතර හුවමාරු වූ ලිපි මගින් හෝ, 1925-26 දී නව කොමින්ටර්න් පිටුබලය ලත් ග්රාම්ස්චියානු නායකත්වය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා වූ අරගලවලදී හෝ, ග්රාම්ස්චි හෝ අනෙකුත් ප්රධාන දේශපාලන චරිත කිසිවෙක් ගැන ඇය ලියා නැත.
රෝමය වෙත පෙලපාලිය.
1972 ලිපියේ රාවේරාගේ මතකයන් සහ තක්සේරු කිරීම් නිසැකවම (කාලය ගතවීම සැලකිල්ලට ගනිමින්, ඒවා ප්රවේශමෙන් සැලකිය යුතු වුවද) ඉතා වැදගත් වේ. මෙහිදී රාවේරා සිහිපත් කරන්නේ ජාත්යන්තරය සමඟ බෝර්ඩිගාගේ එකඟ නොවීම් පිළිබඳව ග්රාම්ස්චි දැක්වූ නිරීක්ෂණයයී. ෆැසිස්ට්වාදය පිළිබඳ විශ්ලේෂණය ඇතුළු විවිධ ප්රශ්න සම්බන්ධයෙන් බෝර්ඩිගා සමඟ තමා එකඟ නොවන බව ග්රාම්ස්චි ලෙනින්ට පැවසූ බවද ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරයි. රාවේරා ලියන්නේ “රෝමයට පෙළපාලිය” පිළිබඳ පුවත සමඟ බෝර්ඩිගා පැමිණි ආකාරය ගැනය.
ග්රාම්ස්චි සහ මා අතර මෙම සාකච්ඡාවලට බාධා කරමින් මොස්කව් වෙත “රෝමයට පෙළපාලිය” සහ ඉතාලියේ මුසෝලිනී රජය පිහිටුවා ඇති බවට පුවතක් ලැබුණි. බෝර්ඩිගා පැමිණියේ එහි සෘජු සාක්ෂියක් රැගෙනයි. මෙම සිදුවීම් අපගේ සියලු සාකච්ඡාවල විෂය බවට පත් විය. මෙහිදී, ග්රාම්ස්චි සහ බෝර්ඩිගාගේ දේශපාලන චින්තනය අතර නොබිඳිය හැකි වෙනසක් පැහැදිලි විය. බෝර්ඩිගා ෆැසිස්ට්වාදීන් බලයට පැමිණීමේ ප්රතිවිපාක අවතක්සේරු කළේය. සරලව මෙහිදී කියන්නේ 1922දී බෙනිටෝ මුසෝලිනීගේ ෆැසිස්ට්වාදී රජය ඉතාලියේ බලයට පැමිණි අතර, එය “රෝමයට පෙළපාලිය” ලෙස හැඳින්වෙන සිදුවීමකින් සලකුණු විය. මෙම සිදුවීම ග්රාම්ෂි සහ බෝර්ඩිගාගේ සාකච්ඡාවල ප්රධාන මාතෘකාවක් බවට පත් විය.බෝර්ඩිගා ෆැසිස්ට්වාදයේ බලපෑම අවතක්සේරු කළේය. ඔහු විශ්වාස කළේ ෆැසිස්ට්වාදී රජය සමාජ ප්රජාතන්ත්රවාදය සමඟ සම්මුතියකට එළඹිය හැකි බවයි.
බෝර්ඩිගා චින්තනය.
ඔහු ධනේශ්වර (බූර්ෂුවා) රාජ්යය සහ කම්කරු (ප්රෝලිතාරියාත්) රාජ්යය අතර ගැටුම ඉතා සරල ලෙස දුටුවේය. ඔහු මෙම ගැටුම “ක්රමික” හෝ “අවකලනය නොකළ” ලෙස සැලකූ අතර, ෆැසිස්ට්වාදයේ සංකීර්ණත්වය හෝ එහි අනතුරුදායක ස්වභාවය ගැන ගැඹුරින් විශ්ලේෂණයක් කිරීමට ඔහු අපොහොසත් විය.
ග්රාම්ෂි, බෝර්ඩිගාට වඩා ෆැසිස්ට්වාදයේ බරපතළකම හඳුනාගත්තේය. ඔහු ෆැසිස්ට්වාදය ධනේශ්වර පන්තියේ බලය තහවුරු කිරීමේ උපායක් ලෙස දුටුවේය, එය සමාජ ප්රජාතන්ත්රවාදය සමඟ එකඟ වීමට ඉඩක් නැති බව තේරුම් ගත්තේය.
ග්රාම්ෂිගේ චින්තනය බෝර්ඩිගාට වඩා ගැඹුරු හා සංකීර්ණ වූ අතර, ඔහු ෆැසිස්ට්වාදයට එරෙහිව සංස්කෘතික, බුද්ධිමය, සහ දේශපාලනික උපායමාර්ග යොදා ගැනීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කළේය.බෝර්ඩිගාගේ චින්තනය වඩාත් සරල හා ධ්රැවීය (binary) වූ අතර, ඔහු ෆැසිස්ට්වාදයේ සංකීර්ණත්වය හෝ එහි බලපෑම ගැන ගැඹුරින් සලකා බැලුවේ නැත.
ග්රාම්ෂි, ෆැසිස්ට්වාදය(fascism) සහ එහි බලපෑම හා එයට එරෙහිව සටන් කිරීමට ගත යුතු උපායමාර්ගික පියවර ගැන වඩාත් ගැඹුරු හා විවේචනාත්මක ලෙස සිතුවේය.
මෙම සිදුවීම් ඔවුන්ගේ දේශපාලන චින්තනයේ මූලික වෙනස්කම් පැහැදිලි කළ අතර, ග්රාම්ෂිගේ චින්තනය බෝර්ඩිගාට වඩා ෆැසිස්ට්වාදයට එරෙහි සටනේදී ඵලදායී විය.
1920-21 කාලයේදී ෆැසිස්ට්වාදය(fascism) පිළිබඳ ග්රාම්ස්චිගේ විශ්ලේෂණය තේරුම් ගැනීමට උත්සහ දරමු.
1920 ගණන්වල මුල් භාගයේදී ෆැසිස්ට් ව්යාපාරය ආරම්භ වූ මොහොතේ සිටම ග්රාම්ස්චි එය හොඳින් නිරීක්ෂණය කළ අයෙකු සහ විශ්ලේෂකයෙකු වූ බව ප්රසිද්ධ කරුණකි. පළමුවෙන්ම, “සමාජවාදී පක්ෂය අලුත් කිරීම සඳහා” යන ලේඛනයේ (1920 දී ජාත්යන්තරය දෙවන සම්මේලනයේදී ලෙනින් විසින් පැහැදිලිවම අගය කරන ලදී) ඔහු මෙසේ ලියා ඇත.
ඉතාලියේ පන්ති අරගලය (කම්කරු පන්තිය සහ ධනේශ්වර පන්තිය අතර ගැටුම) දැන් තිබෙන්නේ තීරණාත්මක අදියරකයි. මෙය නව නිෂ්පාදන සහ බෙදාහැරීමේ ක්රම (විප්ලවීය වෙනස්කම්, එනම් සමාජවාදී පරිවර්තනය) තුළින් කම්කරු පන්තිය බලය අල්ලා ගැනීමට හෝ, ධනේශ්වර පන්තිය (දේපල හිමිකරුවන් සහ පාලකයන්) දැඩි ප්රතික්රියාවකට (එනම් ෆැසිස්ට්වාදය වැනි අන්තවාදී ප්රතිගාමී බලවේගයකට) එළඹීමට පෙර අදියරයි.මෙයින් කියැවෙන්නේ, සමාජයේ ආර්ථික-දේශපාලන වෙනස්කම් තීව්ර වෙමින් තිබෙන අතර, එකක් හෝ අනෙක සිදුවීමට ආසන්නයි. එය “අවසන් ගැටුමට” පෙර අනතුරුදායක අදියරක් ලෙස දකිනවා.
කර්මාන්තකරුවන් සහ කෘෂිකර්මික කම්කරුවන් (කම්කරු පන්තිය) තමන්ගේ සේවයට යොදා ගැනීම සඳහා, ධනේශ්වර පන්තිය සෑම ආකාරයකම ප්රචණ්ඩත්වය (ශාරීරික, දේශපාලනික, ආර්ථික) භාවිතා කරනවා.
කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන සංවිධාන (සමාජවාදී පක්ෂය වැනි) සම්පූර්ණයෙන් විනාශ කිරීම මෙහිදී සිදු වෙනවා.
ආර්ථික අරගල සඳහා තිබෙන සංවිධාන (වෘත්තීය සමිති සහ සමුපකාර සංගම්) රජයේ (ධනේශ්වර රාජ්යයේ) යාන්ත්රණයන්ට ඇතුළු කිරීම එනම්, ඒවායේ ස්වාධීනත්වය නැති කිරීම සහ රජයේ පාලනයට යටත් කිරීම.
ග්රාම්ෂි මෙයින් පෙන්වන්නේ, ෆැසිස්ට්වාදය වැනි ප්රතිගාමී බලවේග ධනේශ්වර පන්තියේ බලය ආරක්ෂා කිරීමේ උපකරණයක් බවයි. ඔහු අවධාරණය කරන්නේ, කම්කරු පන්තියට එරෙහිව දැඩි පීඩනයක් එල්ල වෙමින් තිබෙන බවත්, මෙම අදියරේදී විප්ලවීය උපායමාර්ග (සංස්කෘතික සහ දේශපාලනික) භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කමයි.
මෙය ඔහුගේ “හෙජමොනි” (hegemony) සංකල්පය සමඟ සම්බන්ධයි.ධනේශ්වර පන්තිය බලය තහවුරු කිරීමට ප්රචණ්ඩත්වය පමණක් නොව, සංවිධාන යටත් කිරීම සහ සමාජයක කැමැත්ත මුල් කරගත් ආධිපත්යය භාවිතා කරනවා.
මෙම චින්තනය ග්රාම්ෂිගේ බෝර්ඩිගාගේ සරල ධ්රැවීය චින්තනයට වඩා ගැඹුරු බව පෙන්වනවා, මොකද ඔහු පන්ති අරගලයේ සංකීර්ණත්වය සහ ප්රතිගාමී බලවේගවල උපායමාර්ග ගැඹුරින් විශ්ලේෂණය කරනවා. එය ෆැසිස්ට්වාදයේ බලයට පැමිණීමේදී ඉතාලියේ සිදුවූයේ මොකක්ද යන්න පැහැදිලි කිරීමක් ලෙසත් දකින්න පුළුවන්.
මුහුණු දෙකේ ෆැසිස්ට් වාදයන්.
ඊළඟ මාසවලදී (1920-1921 පමණ), ඇන්ටෝනියෝ ග්රාම්ෂි ඔහුගේ පුවත්පත වන L’Ordine Nuovo (නව ආඥාව) හි ෆැසිස්ට්වාදයේ වර්ධනය තත්කාලීනව (real-time) දැඩි ලෙස නිරීක්ෂණය කළේය.එය ඉතා අපහසු කටයුත්තක් වුවද, ඔහු එය කළේ බොහෝමයක් ලිපි ඔස්සේය. ඔහුගේ සමහර නිරීක්ෂණ වල නොවැළැක්විය හැකි වැරදි තිබුණද (උදාහරණයක් ලෙස, ෆැසිස්ට්වාදයේ බලපෑම ගැන සමහර අනාවැකි), ඔහු සම්භාව්ය බවට පත් වූ නිර්වචන සකස් කළේය.උදාහරණයක් ලෙස, “මුහුණු දෙකේ ෆැසිස්ට්වාදයන්” (The Two Fascisms) ලිපියෙන් ඔහු ෆැසිස්ට්වාදයේ විවිධ අදියර විස්තර කළේය.
කිසිදු සැකයකින් තොරව, ග්රාම්ෂි ඉතාලියේ ලිබරල් ජියොලිටියානු ප්රජාතන්ත්රවාදය (Giovanni Giolittiගේ දිගුකාලීන ලිබරල් පාලනයෙන් ආභාසිත) පිළිබඳව රැඩිකල් ලෙස නිෂේධාත්මක අදහස් දැරීය.ඔහු එය කම්කරු පන්තියට එරෙහිව ධනේශ්වර බලය ආරක්ෂා කරන, බලහත්කාරය සහ සම්මුති භාවිතා කරන පද්ධතියක් ලෙස දුටුවේය. මෙම නිෂේධාත්මක දෘෂ්ටිය සමහර විට ෆැසිස්ට් සංසිද්ධිය අවතක්සේරු කිරීමට හේතු වූවා විය හැකිය.ඔහු එය ජියොලිටි සහ “ව්යවසායකයා” බෙනිටෝ මුසෝලිනී අතර මුල්කාලීන ගිවිසුම් මගින් පමණක් තහවුරු වූ තාවකාලික බල සමතුලිතතාවක් ලෙස දැකීමට ඉඩ තිබෙන්නට ඇත.
අප අමතක නොකළ යුතු කරුණක් වන්නේ, මුසෝලිනීගේ Fasci Italiani di Combattimento (ඉතාලි සටන්කාමීන්ගේ සංගම්) 1921 මැයි මැතිවරණයේදී ජියොලිටි විසින් ඉදිරිපත් කළ ජාතික සංගම්(National Bloc – මැතිවරණ සන්ධානය) සමඟ ඒකාබද්ධ වීමයි. මෙම සන්ධානය ජියොලිටිගේ උපායක් වූයේ සමාජවාදීන් සහ ජනතා පක්ෂය පරාජය කිරීමටයි, නමුත් එය ෆැසිස්ට්වාදීන්ට පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 35ක් ලබා ගැනීමට උදව් වූ අතර, ඔවුන්ගේ බලය වර්ධනයට මග පළුල් කළේය.සමස්තයක් ලෙස, මෙම කොටස ග්රාම්ෂිගේ චින්තනයේ ගැඹුර පෙන්වනවා. ඔහු ලිබරල් පද්ධතියේ දුර්වලතා හඳුනාගත්තත්, එය ෆැසිස්ට්වාදයේ බලයට පැමිණීමේ මූලික හේතුවක් ලෙස දුටුවේය, නමුත් ඔහුගේ නිරීක්ෂණ එකල තිබූ සංකීර්ණ දේශපාලන තත්ත්වයන් මත පදනම් වූයේය.
ග්රාම්ස්චි ෆැසිස්ට්වාදයේ නව ලක්ෂණ හොඳින් තේරුම් ගත්තා. ඔහු එය ආර්ථිකමය වශයෙන් පමණක් විග්රහ නොකර, එහි විශේෂත්වයන් හඳුනා ගන්න උත්සාහ කළා. ඒ සඳහා ඔහු මාක්ස්වාදී දෘෂ්ටිකෝණයකින් පන්ති මත පදනම් වූ විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කළා. ඔහු “නාගරික සුළු ධනේශ්වරය” (නගරවල ධනවත් නොවන මධ්යම පාන්තිකයන්) ෆැසිස්ට්වාදයේ බලපෑම ගැන පෙන්වා දුන්නා. මේ සඳහා ඔහු රුඩියාර්ඩ් කිප්ලිංගේ “වඳුරන්” කෘතියෙන් උපුටනයක් ගත්තා. එහිදී ඔහු කියා සිටියේ “බෙදීමේ ක්රියාවලිය” (සමාජ බෙදීම් හෝ වෙන්වීම්) 19වැනි සියවසේ අගභාගයේදී ආරම්භ වූ බවයි. සරලව කිවහොත් ග්රාම්ස්චි ෆැසිස්ට්වාදය ගැන මාක්ස්වාදී ආකාරයට විශ්ලේෂණය කළා. ඔහු නගරවල මධ්යම පන්තියේ භූමිකාවත්, 19වැනි සියවසේ අගදී ආරම්භ වූ සමාජ බෙදීම් ගැනත් කිව්වා.
සාම ගිවිසුම.
මෙමගින්, සුළු ධනේශ්වරය (නගරවල මධ්යම පන්තිය)ක්රමක් ක්රමයෙන් වැදගත්කම අහිමි වෙලා, මහා කර්මාන්තය සහ මූල්ය ප්රාග්ධනයේ දියුණුව සමඟ නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රයේ කිසිම වැදගත් කාර්යයක් කිරීම අත්හැරියා. අවසානයේ එය කම්කරු පන්තිය අනුකරණය කරමින් වීදි බැස්සා (කැරලි ගැහුවා). හමුදා නිලධාරීන් සේවයෙන් ඉවත් කිරීම මෙම “කැරැල්ලේ” රාමුව (පදනම) නිර්මාණය කළා, එය කම්කරුවන්ගේ සහ දුප්පත් ගොවීන්ගේ විප්ලවවාදී ප්රහාරවලින් කර්මාන්ත සහ කෘෂිකාර්මික දේපල සෘජුව ආරක්ෂා කිරීමට යොමු කළා.
1922 ඔක්තෝබර් 28-30 දිනවල “රෝමයට පෙළපාලිය” (March on Rome) සිදුවෙද්දී, ග්රාම්ස්චි දැනටමත් කලක සිට ෆැසිස්ට්වාදය ගැන තමන්ගේම අදහස් වර්ධනය කරමින් හිටියා. ඒ අදහස් තවමත් වර්ධනය වෙමින් සහ තාවකාලිකව පැවතුණත්,
ෆැසිස්ට්වාදී ස්කොඩ්රිස්වාදයේ (ප්රචණ්ඩ වීදි ව්යාපාරය) වර්ධනය වෙන බලය ඉඩම් හිමියන් තමන් වෙනුවෙන් ප්රති-විප්ලවවාදී (ධවල) ආරක්ෂකයෙකු නිර්මාණය කිරීමේ අවශ්යතාවය නිසා සිදුවුණා. ග්රාම්ස්චි නගරවල සහ ගම්බද ප්රදේශවල ෆැසිස්ට්වාදය අතර ඇති ප්රතිවිරෝධතාවය (පරස්පරය) හොඳින් විශ්ලේෂණය කළා. 1921 ගිම්හානයේදී මුසෝලිනී සමාජවාදීන් සමඟ සංවිධානය කළ “සාම ගිවිසුම” (දෙපැත්තම නිරායුධ කිරීම අරමුණු කරගෙන) සමඟ මෙම තත්ත්වය පුපුරා ගියා.
ඇත්තටම, “ෆැසිස්ට්වාදය මෙම අර්බුදයෙන් බෙදී යයි” කියලා ඔහු අනාවැකි කීම වැරදි උනා. නමුත් ඔහු නිවැරදිව කිව්වා “ගොවීන්ට සහ එමීලියා, වෙනෙටෝ, ටස්කනි වල කම්කරුවන්ට” දැනටමත් හුරුපුරුදු “සැබෑ ෆැසිස්ට්වාදය” – එනම්, කුමන වියදමක් දැරුවත් ඉදිරියට යාමට නියමිත ප්රචණ්ඩ ෆැසිස්ට්වාදය – “සමහර විට එහි නම පවා වෙනස් කරයි” කියලා (ඒත් ඒකට අවශ්යතාවයක් තිබුණේ නැහැ).
ඉතින්, 1922 ඔක්තෝබර් 28-30 දිනවල “රෝමයට පෙළපාලිය” සිදුවෙද්දී, ග්රාම්ස්චි දැනටමත් කලක සිට ෆැසිස්ට්වාදය ගැන තමන්ගේම අදහස් වර්ධනය කරමින් හිටියා. ඒ අදහස් තවමත් වර්ධනය වෙමින් සහ තාවකාලිකව පැවතුණත්, “රෝමයට පෙළපාලිය” සහ මුසෝලිනීව නව රජයකට පත් කිරීම ඔහුගේ විශ්ලේෂණය යාවත්කාලීන කිරීමට උදව් උනා. සරලව කිවහොත්: ග්රාම්ස්චි ෆැසිස්ට්වාදයේ ප්රචණ්ඩත්වය සහ එහි සමාජ පදනම (මධ්යම පන්තිය, ඉඩම් හිමියන්) ගැන විස්තර කළා. ඔහු මුසෝලිනීගේ “රෝමයට පෙළපාලිය” සහ ඒකෙන් පසුව ආපු වෙනස්කම් මත පදනම්ව තම අදහස් දියුණු කළා. ෆැසිස්ට්වාදය(fascism) නගර සහ ගම්බද අතර වෙනස්කම් තිබුණත්, එය ප්රති-විප්ලවවාදී බලවේගයක් ලෙස දිගටම පැවතුණා කියලා ඔහු පෙන්වා දුන්නා.
තරිඳු මෙන්ඩිස්.
Author
About The Author
2 thoughts on “ෆැසිස්ට්වාදය අන්තෝනියෝ ග්රාම්ස්චි දුටුහැටි..!”